Kiedy można rozpocząć projekt inwestycyjny w Polskiej Strefie Inwestycji?
Jednym z kluczowych warunków uzyskania wsparcia w ramach Polskiej Strefy Inwestycji (PSI) jest to, że decyzja o wsparciu może zostać wydana wyłącznie dla nowego, jeszcze nierozpoczętego projektu inwestycyjnego. Choć zasada ta wydaje się prosta, w praktyce budzi wiele wątpliwości wśród przedsiębiorców. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie oznacza „rozpoczęcie prac” oraz jak bezpiecznie zaplanować harmonogram inwestycji.
Czy można rozpocząć inwestycję po złożeniu wniosku?
Przepisy formalnie nie zakazują rozpoczęcia realizacji projektu po złożeniu wniosku o wydanie decyzji o wsparciu. Z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego jest to jednak rozwiązanie wysoce ryzykowne i zdecydowanie odradzane.
Powód jest prosty:
jeżeli wniosek zostanie odrzucony, inwestycja będzie już uznana za rozpoczętą. Oznacza to, że:
- nie będzie możliwe ponowne złożenie wniosku o wsparcie dla tego samego projektu,
- przedsiębiorca traci szansę na skorzystanie z ulg podatkowych.
Rekomendacja:
najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wstrzymanie się z rozpoczęciem projektu do momentu uzyskania pozytywnej decyzji o wsparciu.
Co oznacza „rozpoczęcie prac” w rozumieniu przepisów?
Definicję rozpoczęcia prac zawiera Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., regulujące zasady udzielania pomocy publicznej w Unii Europejskiej.
Zgodnie z rozporządzeniem:
„rozpoczęcie prac” oznacza rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna – w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi jako pierwsze.
W praktyce oznacza to, że kluczowe jest pojawienie się prawnie wiążącego zobowiązania po stronie przedsiębiorcy (np. umowa, zamówienie, zaliczka).
Czynności, które NIE są uznawane za rozpoczęcie projektu
Przepisy wyraźnie wskazują, że pewne działania można podejmować bez ryzyka utraty prawa do wsparcia. Do czynności dopuszczalnych przed wydaniem decyzji należą m.in.:
- zakup gruntu pod planowaną inwestycję,
- prace przygotowawcze, w tym:
- uzyskiwanie pozwoleń administracyjnych (w tym pozwolenia na budowę),
- zbieranie informacji, analiz i opinii,
- opracowanie studiów wykonalności – analizy ekonomiczne, techniczne czy środowiskowe,
- przygotowanie dokumentacji projektowej i przetargowej,
- prowadzenie rozmów handlowych oraz pozyskiwanie ofert.
Te działania nie są traktowane jako rozpoczęcie prac i nie wykluczają możliwości uzyskania decyzji o wsparciu.
Czynności, które będą uznane za rozpoczęcie projektu
Z punktu widzenia kwalifikowalności do PSI szczególnie istotne jest unikanie działań, które mogą być zakwalifikowane jako faktyczne rozpoczęcie inwestycji.
1. Zamówienie maszyn i urządzeń
Za rozpoczęcie prac uznaje się już pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zakupu środków trwałych, w szczególności:
- podpisanie umowy z dostawcą,
- złożenie wiążącego zamówienia,
- dokonanie przedpłaty lub zaliczki.
Nie ma znaczenia, czy dostawa lub montaż nastąpi później – kluczowy jest moment powstania prawnego zobowiązania.
2. Rozpoczęcie robót budowlanych
W odniesieniu do robót budowlanych zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego. Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, do których zalicza się m.in.:
- wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie,
- wykonanie niwelacji terenu,
- zagospodarowanie terenu budowy (w tym budowa zaplecza, obiektów tymczasowych),
- wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy.
Wszystkie powyższe czynności, jeśli są prowadzone na terenie inwestycji, mogą zostać uznane za rozpoczęcie prac, a tym samym – uniemożliwić uzyskanie wsparcia w ramach PSI.
Bezpieczna kolejność działań – co wolno, a czego unikać
Poniżej zestawienie działań dopuszczalnych i niedopuszczalnych przed wydaniem decyzji o wsparciu:
Działania dopuszczalne przed otrzymaniem decyzji:
- przygotowanie:
- dokumentacji projektowej,
- studiów wykonalności i analiz,
- zakup gruntu pod inwestycję,
- uzyskanie:
- pozwolenia na budowę,
- innych niezbędnych decyzji administracyjnych,
- prowadzenie rozmów z dostawcami i wykonawcami,
- przygotowanie dokumentacji przetargowej.
Działania niedopuszczalne przed otrzymaniem decyzji:
- podpisywanie umów na dostawę maszyn i urządzeń,
- wpłacanie zaliczek lub przedpłat dostawcom,
- rozpoczynanie robót budowlanych (w tym prac przygotowawczych na placu budowy),
- składanie wiążących zamówień,
- zawieranie umów na wykonanie instalacji produkcyjnych lub innych kluczowych elementów inwestycji.
Kontrole i konsekwencje naruszenia zasad
Nawet po wydaniu decyzji o wsparciu przedsiębiorca musi liczyć się z możliwością przeprowadzenia kontroli. Jeżeli organ stwierdzi, że projekt został faktycznie rozpoczęty przed datą złożenia wniosku, może zostać wszczęta procedura uchylenia decyzji.
Potencjalne konsekwencje to m.in.:
- utrata prawa do zwolnienia z podatku dochodowego,
- obowiązek zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami,
- brak możliwości ponownego ubiegania się o wsparcie dla tej samej inwestycji,
- pogorszenie wiarygodności przedsiębiorcy w kolejnych procesach aplikacyjnych.
Podsumowanie – najpierw decyzja, potem inwestycja
Decyzja o wsparciu w ramach Polskiej Strefy Inwestycji jest narzędziem, które może istotnie obniżyć koszt realizacji projektu. Warunkiem skorzystania z tej możliwości jest jednak ścisłe przestrzeganie reguł dotyczących momentu rozpoczęcia inwestycji.
Rekomendowana kolejność działań:
- Przygotowanie dokumentacji – studia wykonalności, analizy, koncepcje.
- Ewentualny zakup gruntu.
- Uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych (w tym pozwolenia na budowę).
- Złożenie wniosku o wydanie decyzji o wsparciu.
- Oczekiwanie na decyzję – bez podejmowania nieodwracalnych działań inwestycyjnych.
- Rozpoczęcie robót budowlanych, zamówień i dostaw dopiero po otrzymaniu pozytywnej decyzji.
Kilka tygodni cierpliwości na etapie procedury może przełożyć się na wieloletnie korzyści podatkowe i pełne bezpieczeństwo korzystania ze zwolnienia.
Masz wątpliwości, czy planowane działania nie będą uznane za rozpoczęcie projektu albo potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu wniosku o decyzje o wsparciu w ramach Poslkiej Strefy Inwestycji?
Profesjonalna analiza harmonogramu inwestycji na tym etapie pozwala uniknąć błędów, których później nie da się odwrócić.